نقدی براثر فنا ناپذیر کمدی الهی دانته ، شاعرو متفکر ایتا لیائی قرن 13- و14میلادی-کاظم رنجبر
به قلم :Catherine Guimbar –

ترجمه و تفسیر به زبان فارسی :از

کاظم رنجبر : دکتر درجامعه شناسی سیاسی .

Kazem.randjbar@yahoo.fr

خانم : Catherine Guimbar استاد دانشگاه سوربن پاریس در سال 2004 ، کتابی را در باره اثر معروف : دانته با عنوان : Une lecture de Dante ، توسط انتشارات : Presse چاپ و منتشر کرده است که در واقع نقدی است بر اثر معروف دانته ،(Dante Alighier-1265-1325 ) بایک دید عمیق از منظر محتوی فکری، فرهنگی و اجتماعی جامعه ایتالیای عصر شاعر است . دانته در این اثر فناناپذیر خود نشان می دهد که چگونه قدرت استبدادی و انحصاری و فاسد کلیسا جامعه ایتالیا را از منظر بعد اخلاقی و معنوی به تباهی کشاندند .

کمدی الهی دانته در جهان ادبیات ، با اندیشه های فلسفی و سیاسی اش ، همراه با نقد خرد گرایانه از دین و دستگاه فاسد و استبدادی پاپ ها شهرت جهانی دارد. این اثر در حقیقت یک تحلیل روانشناسی جامعه ایتالیای غرق در خرافات دینی و همراه با فساد اخلاقی و ارتشاء -دروغ – حقه بازی دستگاه دینمداران و در راس آن قدرت پاپ ها است .

از آنجائیکه جامعه ایران از بهمن ماه 1357 خورشیدی (1979 میلادی) ، تا امروز یکی از سیاه ترین دوران خود را با نظامی برخاسته از جهل خرافات و استبداد دینی ، ارتشاء ، اعدام و زندان ، شکنجه ، همراه با فحشا ء ، استعمال بی حد و بی مرز مواد مخدر ، و بی عدالتی های اجتماعی را طی می کند ، لازم دانستم با ترجمه نقدی بر کمدی الهی از زبان فرانسه به فارسی ، و تحلیل آن نقد در تشابه جامعه ایتالیای قرن 14میلادی با جامعه ایران قرن 21 میلادی ، به هموطنان ، خصوصا قشر تحصیل کرده ایرانی ، این مطلب را بیان بکنم : تا روزیکه دستگاه دین و باورهای دینی ، از سیاست و مدیریت کلان جامعه ، مجزا نشود ، چنین جوامع بشری ، هرگز نخواهند توانست نظام سیاسی و اداری کشور را بر اصول دموکراسی ، یعنی حکومت مردم بر مردم را در جامعه حاکم بکنند .

اگر در جهان امروز ، در بین 57 کشور مسلمان ، با جمعیتی بالغ بر یک ملیارد و دویست ملیون نفر جمعیت ، با ثروت های کلان نیروی انسانی و منابع طبیعی ، چون داشتن 70 درصد ذخائر نفت و گاز دینا ، این کشور ها اسیر نظام های فاسد ، همراه با استبداد هستند ، در درجه اول عامل عقب ماندگی این ملت ها ، دستگاه ارتجاعی دین و مبلغان فاسد و بیسواد آن هستند، که این ملت ها را از اندیشیدن و تعقل منطقی و علمی باز داشته و باز میدارند.

اگر اروپای امروز توانسته است به یک مرحله از بلوغ سیاسی ، همراه با جدائی دین از سیاست و مدیریت جامعه برسد ، فراموش نکنیم که این قاره بیش از 5 قرن در گیر جنگ های مذهبی و قومی بود. قرنها پاپ ها با تکیه بر این اصل : که امپراطوران و پادشا هان ، قبل از اینکه امپراطور و پادشاه باشند ، مسیحی هستند و باید از پاپ و دستگاه پاپ پیروی بکنند . و پادشاهان و امپراطوران نیز بر این اصل تکیه داشتند : چون پاپ ها وروحانیون عضو یک ملت هستند ، وظیفه دارند که از فرمان پادشاهان و امپراطوران اطاعت بکنند . همین اصل اروپا راقرنها به جنگهای خونین کشید ، واز بطن این جنگ ها ، همراه با اندیشه های فلاسفه عصر روشنگری ، اروپا دوران جهل و خرافات را پشت سر گذاشت. مسلما! دوران بلوغ فردی و اجتماعی جوامع اسلامی نیز خواهد رسید



* * *





پیشگفتار از مترجم : لطفأ خوانند گان توجه بکنند ، کلمه کمدی ، که دانته در قرن چهاردهم ، یعنی 700 سال پیش برای عنوان اثر معروف اش بکار گرفته است ، به معنی نمایش نامه فکاهی ، یا نمایش یک داستان فکاهی و کمیک نیست. بلکه به معنی : بیان صوری یک احساس ، با ظاهر فریبنده ، است . لذا با این معنی میتوان به عمق اندشه دانته در کمدی الهی رسوخ کرد .این نقد ترجمه شده از زبان فرانسه به فارسی *است ، که ایشان به کتاب خانم کاترین گیمبارد با عنوان.، نوشته است .





با تمام واقعیت ، مقام ومنزلت شاعری و اندیشه ً فلسفی دانته ، ، با نقاشی و وذوق قدرت خلقاقیت لئونارد داونچی ، نابغه ً معروف ، که توجه اندیشه های کنجکاو رادر جهان به خود جلب میکند .اهمیت کار کاترین گیمبارد نقد با ارزش کمدی الهی دانته است ، و در این نقد است ، که شخصیت شاعر را در قرن خود ،و سئوالات ، شک و یقین های او را ، مورد مطا لعه قرار داده است.گیمبارد سعی میکند که در حال طی مسیر، بلوغ فکری شاعر را، در مجموعه ً آثارشاعر ادامه آنرا ، از گسستگی آزاد بکند.

دانته به مرور پا به سن میگذارد ،و به مرد پخته و دنیا دیده تبدیل میشود و در یک تفکر و اندیشه عمیق غوطه ور میشود ، که نتیجه آن خلق اثری بنام : نظام سلطنتی ، ، بلاخره دراوج پختگی قلم اش ، کمدی الهی را می آفریند. کاترین گیمبارد در این نقد نجابت روح انسانهائی رانشان میدهد ، که بدون ، تردید و تاًخیر ، سعی میکنند ، که انسان ها را در مسیر انسانیت ، راهنمائی بکنند . کاترین گیمبارد بعدأ ، دانته ای را نشان میدهد، که به اهمیت وا ارزش زبان تودهً مردم ، اعتماد راسخ دارد ، و دانته از این عقیده اش ، در اثر خود : در بلا غت زبان مردمی ، دفاع میکند، و ، دانته با این اثر خود ، به عنوان اولین تئوریسین ، زبان توده ً مردم شناخته میشود.به دنبا ل آن ، اثر دوٌم دانته با عنوان : نظام سلطنتی La ، که دانته با دیدن وضع اجتماعی ایتالیا ، که کاملأ درا نقیاد قدرت کلیسا بود ، نظام سلطنتی را را به ملت ایتالیا پیشنهاد می کند . شاعر بر این باور است که یک نظام سلطنتی ، میتواند ، جامعه ایتالیا را از دست قدرت استبداد و تحجر کلیسا آزاد بکند، امپراطور را نماینده و تبلور قدرت تودهً مردم ، در مقابل قدرت کلیسا میداند . ( فراموش نکنیم ، که در قرن 14 در عصر دانته ، نظام سلطنتی ، نسبت به استبداد دینی ،و تاریک اندیشی کلیسا ، یک نظام پیشرفته بود. اما آنان ایکه امروز در بین اوپوزیسیون ایران ، علم سلطنت طلبی را برا افراشته اند ، بهتر است واقعیت دنیای قرن بیست ویکم ، را با قرن وسطی عصر دانته اشتباه نگیرند. تاکید از مترجم )

این آثار دوران تبعید دانته ، متاسفانه نا تمام می مانند . از طریق این اند یشه های فلسفی ، که دانته آ نها را بصورت شعر بیان میکند ، میتوان به عمق تنهائی ، و روح زخم خورده ورنجیده شاعر مدافع حقوق و کرامت انسانی وآشنا به فلسفه ، پی برد ،که چگونه تبعید روح حساس او را رنج و شکنجه میدهد.شا عر میخواهد ، تما م وقت خود را در تبعید صرف نوشتن کمدی الهی بکند.

آثار دوران تبعید متاسفانه ناتمام می مانند ، شاعر که میخواهد بقیه وقت خود را برای نوشتن کمدی الهی صرف بکند ، عمدأ سایر آثار خود را ناتمام می گذارد. کاترین گیمبارد این درام انسانی را از زوایای نقد خود از محتوی اثر دیگر دانته یعنی : ضیافت ، تحلیل و تفسیر میکند ، و نشان می دهد ، که زندگی فاجعه آمیز بشریت ، شاعر رادر جستجوی خوشبختی ، زیر سئوال و تنگنا میگذارد ( دانته در جستجوی ، خوشبختی برای بشریت است .تاکید از مترجم ).

به باور اینکه شخصیت دانته برای ما آشنا است ، کاترین گیمبارد ، ما را به کمدی الهی می برد ،و خواهید دید به چه دلیل دانته قدم به دنیای ایمان میگذارد ، که از اندیشه های قرون وسطی مایه میگیرد ، و دانته، راهی را که او را به بهشت برساند، انتخاب می کند ..کاترین گیمبارد ، در این خدا باوری دانته ، بسیار دقیق و حساس است و خطوط تاً ثیر و نفوذ اندیشه های عرفانی مسلمانان را ، خصوصأ نماد منظری جهنم و آسمان را شاعرفلورانسی از ابن عربی الهام گرفته است .

متاًثر از عدد 3 ، (عد د تلثیث – پدر –پسر و روح القدس ، در باور مسیحیت ) شاعر سه سرود مذهبی هدیه میکند: دوزخ –برزخ –بهشت ، این شروع یک مسافرت طولانی در 9 دایره حلقه وار و هفت طبقه و هفت ایوان بعلاوه دهلیز ورودی بر برزخ و بهشت زمینی، ورسیدن به به برزخ ،و 9 آسمان بهم پیوسته ، ، مسیر این مسافرت ،معنوی و فلسفی دانته را مشخص میکند .(فراموش نکنیم که دانته به دو بهشت اشاره میکند ، بهشت زمینی ،و بهشت آسمانی ، که کاملأ باهم فرق دارند . تاکید از مترجم )

کاترین گیمبارد ، به این مو ضوع تاًکید میکند ، که اعداد ،از منظر دانته ، هرکدام ،دارای معنی ،و نما د ی هستند . (این بینش از معنی و نماد اعداد در کمدی الهی دانته ، از کابالیسم ، که در قرون وسطی در بین متفکرین رایج بود ، مایه گرفته است . تاکید از مترجم .)آوای سرود های مقد ًس در کمدی ا لهی، که بطور متناوب ، در جواب به یکدیگر ، خوانده می شوند، از سرود ششم دوزخ ، که حاکمیت فساد در فلورانس را به مواً خذه می کشد، به دنبال خود ، سرود ششم برزخ میاید ، که نمادی است از ایتا لیای تکه پاره شده ، که در خود پیچیده است ، که بلاخره ، به دنبال خود، سرود ششم بهشت ، با هیجان و شوق می آید ، که سمبل عدالتی است ، که حاکمیت یک امپراطور ، به ایتالیا ، یک پارچگی ، وحدت و عدالت، وتعادل را در جامعه این کشور تضمین می کند ..از لابلا ی تحلیل وتفسیر ها ، خواننده به آن حد آگاهی میرسد که :انسان ، آزادی انتخاب را دارد ، با بکارگرفتن قدرت انتخاب خود ، یا در خدمت نیکی است ، یا در خدمت پستی و پلشتی است . و با این انتخاب ،انسان بر سرنوشت ابدی خود ، مهر می گذارد .

کلیسا با افزایش قدرت مطلق خود برای حکومت کردن ، بدون کوچکترین نگرانی نسبت به نجات آخرت بشریت است ،که در واقع باحرص وولع مشغول ثروت اندوزی است ،و بشریت را به گمراهی می کشد ، و دانته این چنین ، فساد و انحراف زمان خود را بیان میکند . (امروز ما ایرانیان در وطن بلاکشیده خود ، با حاکمیت روحانیون تشنه قدرت و ثروت ، شاهد فساد و تباهی جامعه هستیم ، که دانته در کمدی الهی خود 700 سال پیش به آن اشاره میکرد . تاکید از مترجم ).

این طی طریق طولانی ، که شاعر را بلاخره از گناه به بخشندگی پروردگار میرساند، ، اولین منزل ، از دوزخ میگذرد ، که در آنجا دانته با ویرژیل همراه است ، که بطور دقیق ، شکل و موقعیت هندسی مکان های مختلف دوزخ را به شاعرتشریح میکند . البته شاعر ، تمام توجه اش به لانه ً مار های افعی جلب شده است ، که در واقع ، همان وطن خود ، شهر فلورانس است ، که توسط یک مشت آدمهای به ظاهر خوش خط و خال ، مثل ماران افعی ، بر آن شهر حکومت می کنند.( مثل ایران امروز ما ایرانیان . تاکید از مترجم ) .

امٌا دانته می داند ،که به «شهری که غرق در غم و اندوه ابدی است »قدم گذاشته است .که حتی رذل ها در آن میلولند ، برای اینکه ، برای دانته ، فقط به صرف اینکه ، فرد دست به کار ناشایست نمیزند کافی نیست (اینجا منظور تعهد اخلاقی انسان نسبت به جامعه و همنو عان خود است ، که شاعر زیر سئوال میبرد .تاکید از مترجم .)

فرشته اعظم هم در جهنم است ، «.. فرشته ایکه ، بزرگترین نماد خلقت پروردگار بود » که نتوانست به نور معنوی معرفت برسد ،و چون میوه ایست ،که قبل از رسیدن ، از درخت کنده شده و بر زمین افتاده است.(نور معنوی برای دانته معرفت انسانی است .تاکید از مترجم )

دانته فراموش نمیکند ،که مرد فاسد سیاسی هیگولن پدر آدمخواران ، میهمان این مکان (دوزخ )است کاترین گیمبارد با مسرت وشادی نشان میدهد که چگونه دانته شخصیت ها را دوباره زنده میکند ،و این شخصیت ها در این مسافرت و طی طریق ، او را همراهی میکنند . کاترین گیمبارد میگوید : در واقع دانته از این طریق ، زندگی شخصی و روشنفکری اش را ، ضمن باز خوانی ،به نقد می کشد.

دانته در ادامه راه خود به سرزمین بینا بینی ، بین دوزخ و بهشت ،که برزخ نام دارد ، پا می گذارد.

کاترین گیمبارد ، این گذر از دوزخ به برز
 
  Share  
balatarin  


آدرس لینک به این صفحه:
http://www.iranliberal.com/showright-spalt.php?id=1166